Tuesday, December 23, 2014

TWO EPISODES - a short story

Following is a short story written by K. S. Suthakar (E/82). English translation is by Kathir Balasundaram.
This short story was originally published at (http://shuruthy.blogspot.com/2014/11/two-episodes-short-story.html)


It all took place in the month of May, 1983.

Those of us selected by the Engineering Faculty to attend the celebrated Peradeniya University found rooms in either the James Peris (J.P.), Hilda and Obryasekara men residence halls or the Sangamitta and Ramanathan Residence Hall for women.

Our studies began well, and we threw ourselves into them enthusiastically. Each residence hall had a cafeteria, and we found entertainment by pulling pranks on the cashiers and servers.

The J.P. residence hall was situated on a hill and looked elegant from any angle. Only two tracks went up to the residence hall there, but travelling a bit higher on the hill, stood the Marcus Fernando hall of residence. This housed cooking facilities where experts, capable of cleaning rice or dhal using a sieve, worked. They typically ate while they cooked and they belonged to the arts faculty.

Vijayananthan—nicknamed Uncle Vijayam—and Spencer were my room-mates. Spencer had the roughest time there. Some of the seniors had been caught by Professor Sivasegaram bullying Spencer and were subsequently suspended for a year from the university. Angry friends of the bullies would often come to our room and give Spencer a hard time.

Another friend, Rajeevan, used to visit our room and say to me, “Hey Machan, let’s have bonda and soosiyam, okay?” With our sarongs rolled up to our knees, we went to the canteen together where Rajeevan would stand like a fuming wild buffalo. I, fearful of being caught, hid from everyone else’s view next to a wall. To those inside the cafeteria, only Rajeevan would ever be seen.

To divert their attention from what he was really doing, he would demand things that were not available for sale while he stole soociam sweets and passed them on to me. He would even ask for goat-intestine curry or betel and areca nuts. I would slip every stolen item into my rolled-up sarong through the small space at its hanging top. We even managed to filch some beeda-betel! We would return to our room laughing. Our friends would be awaiting our arrival to share in our haul.

Once, years ago, I learned that a young woman had stayed in room 13 of the J.P. residence hall when it had housed female students. She had committed suicide as she was unable to endure the hazing and pranks played on her. She had set herself on fire. Later, the room had been relabelled as 13A, a storage room for furniture. It was said that the crying voice of the deceased woman could still be heard in the room even after her death.

The Engineering lecture halls and labs were built some distance from the J.P. residence hall. Someone travelling from the residence hall to the facility would get to enjoy the natural beauty along the Galaha Road. The road passed the Senate Building and crossed a bridge that spanned the Mahaweli Ganga. The bridge, supported by a single pillar, was constructed with the help of Professor Durairajah. While passing the Senate, our eyes would automatically fix upon ‘Lovers’ Lane,’ where we watched embracing couples enter the park and walk down the road hugging and pushing each other merrily.

The Akbar Residence Hall was close to the Engineering Department, so we went there for our meals between lectures. That was where we learned to eat goat-intestine curry. We were all familiar with Akbar Residence Hall since we had all lived there prior to attending the Engineering Department to finish our excruciating English prerequisites. Hardly any girls ever came around, much to our disappointment, but those who lived in the dorms that faced the university on the other side of the river were lucky. Returning to their rooms after the evening lectures, they would gather at the windows to watch the girls. They would compete with each other to see who could first get the girls’ attention with a whistle.

The performing arts theatre of the Engineering Department was located in the E.O.E. Pereira Building. Almost all of the performances by the Tamil Society used to be held there. During our stay, we staged three plays: ‘People Without Shadows,’ and two other plays titled, ‘Thiruvila’ and ‘Oh! Calcutta,’ by Mavai Niththi.

I remember once, the moment our play ended, we took off, climbing more than eighty steps to reach our residence hall. Normally, we would relax once or twice on the climb, but not this time. We knew that a bunch of girls, returning from the theatre, would be passing our residence hall on their way to either Sangamitta or Ramanathan residence halls. And we had a plan.

We went to the toilets and filled up shopping bags with foul-smelling body waste. When we returned to the slope of the hill, underneath which the girls would have to walk, Basil was sitting there on a bench watching along the Galaha Road. Suddenly, he shouted, “They’re coming! They’re coming!”

Someone yelled, “Throw, man! Throw, man! Throw at the target!”

Vasee began his catcalling, “Hey girls! Hey girls! Catch!” We began throwing the bags of urine at the women below in the ‘Kissing Bend.’ Drenched in the foul smelling rain, they started running towards the Sarathsanthira open-air theatre. It was so funny. We will never forget this hilarious experience in our lives.

But that all came to an end.

* * *

Any incident regarding ethnic unrest or violence that broke out in the North-East of Sri Lanka set off tension at our university in the central hills of Sri Lanka.

On the evening of May 11th, trouble found the students at the Hilda, Mars, and J.P. Residence Halls simultaneously. We received a telephone call from the Hilda Obeyasekara residence hall that some Sinhala thugs had entered the dorms and assaulted some of the Tamil boys. They advised us to be watchful.

We later came to know who those hooligans were. They were Sinhala undergraduates from our own residence hall. They didn’t assault us because they went to the other residence halls to assault Tamil students there. A few of them stayed back to identify Tamils for other Sinhala students that came from the other residence halls to attack us.

Susantha Tennakone of our residence hall was the “hero” who pointed out the Tamil undergraduates to the angry Sinhala thugs. His face full of thick acne scars, he spoke with a peculiar English accent and lisp, using a very long rhythm that helped him to decide the next word. He seemed to suck in his nose every time to identify a room with a Tamil in it.

Many of us were severely battered that night. It grew worse when more ruffians arrived from the towns of Hantane, Udaperadeniya, and Rajawatte. They did not appear to be undergraduates, but like drunken people, ran about screaming and waving clubs around. Basil, Mannar, Sri, Vijayam Mama, and I were in our room. One of us watched through the window while others of us stood at the door, trying to keep it closed. We could hear the cries of pain from our friends and fellow students in nearby rooms as they were being beaten.

We heard Susantha outside demanding us to open up. The door moved back when he kicked it and slammed shut as we shoved it back into place. Though we were on the verge of panicking, we laughed at the thrill of the danger. The kicking stopped, and I glanced through the keyhole to see what was going on. I saw a gnarled hand that looked like crocodile skin had been stretched over it. Certainly, this was no hand of a student. This had to be someone from outside of the university. The man finally left, muttering, “It’s a strong door.”

I then went to a small hole in the wall and looked nervously out. A short man dressed in a blue sarong ran by quickly, his legs bowed outward as he ran. He walked like a lion returning after a successful hunt. Three other people rushed along behind him shouting something. I also saw the short man with crocodile like skin holding a spade and a long curved knife used for cutting grass.

The tense situation finally came to an end after two hours, and those Sinhala undergraduates who had gone to the other residence halls to attack Tamil students returned, walking lightly and laughing.

Some of our fellow students sneaked away that night, jumping from the tops of the hills and rolling down the slopes in an effort to reach either Kandy or Colombo. They intended to stay with their relatives or friends. Some of them left with only the sarong they wore and nothing else.

Vikky, a fellow student, however, was missing. Throughout the night, we stayed awake, shivering and praying to the god, Krunchi Kumaran, of the university.
Those of Hilda Residence hall were forced to stand by a wall while someone demanded over and over again, “Will you stage a drama in the future? Will you publish a book?” The Handana Hill slopes at the rear of our residence hall echoed their reply, “No!” over and over.

At that time, we had not yet picked up even a few Sinhala words. We just started to utter, “Ekkai, thekkai”—one, two. Their anger was against Balasooriyan, a first year student like us and a friend of ours. On that morning, he had received by post from the North of Sri Lanka four copies of a magazine titled, ‘Puthusu,’ of which Balasooriyan was one of the editors. On the front cover, there was a picture of a dove chained inside a cage. It made them suspect him to be a ‘Tiger,’ a member of a Tamil insurgent group. But they were not aware that the magazine criticized the Tigers and their dealings.

Sinhala students who went there succeeded in seizing Balasooriyan after a chase. A fellow Sinhala student, Bandara, identified him to the angry mob. They hit Balasooriyan with broken legs of chairs. Fernando, another student, was the one who hurt him most severely. After midnight, the residence hall supervisor of Hilda Residence hall, Dr. Darmadasa, took charge of Balasooriyan, and since Balasooriyan claimed that he knew well Professor Sivasegaram, Dr. Darmadasa took him to the Tamil professor. With him went Professor Thillainathan and Dr. Kasinathar. All three talked to the Vice Chancellor, Professor Panditharatne, but the Vice Chancellor said he was going to hand Balasooriyan over to the police.

That night, they kept Balasooriyan in the Marshall’s office. To look after his wellbeing, Professor Sivasegaram stayed there that night. Unfortunately, it came to an end when they took Balasooriyan to the notorious Fourth Floor in Colombo, the Criminal Investigation Department of the police.

The next day, the university closed indefinitely. In the morning, we received a phone call from Vikky. He said he had managed to escape, reached Kandy, travelled by train to Colombo, and had arrived at his uncle’s house—all in the same clothes he had left in.

We packed all our belongings, placed them in the storage room for safekeeping, and travelled to Kandy under police protection. All we could take was a small bag. From Kandy we went either to the north or to the east.

After four days of severe interrogation, Balasooriyan was released in Colombo.

This crisis didn’t take place all of a sudden. It had been building up for some time, a result of the politicians who, for their own benefit, had instigated the public against the Tamil students. There was no evidence to establish that the students themselves rose up in defiance of their own accord. Had this incident not taken place, we all would have been trapped in the notorious 1983 Black July ethnic massacre.

When the university reopened, Balasooriyan, Spencer and some other students did not return to continue their studies. A few of the Engineering faculty lecturers also failed to turn up.

* * *


The university owned some upstairs apartment buildings, named simply ‘A,’ ‘B,’ and ‘C’ along the bank of the Mahaweli Ganga River. As one moved towards the town of Kurunthuwatte along the Upper Gampola Road, located by the university campus, one can notice the ‘C’ apartments. Every block of buildings contained three adjoining upstairs apartments. Piyasena, a security guard working for the university, lived in one of the three buildings.

According to university rules and regulations, second year engineering students had to find their own accommodations. Piyasena rented out the upstairs portion of the building to us, all second year engineering students, and he resided in the ground floor with his family. We lived on the second-floor, two in each room. Piyasena had two daughters and one son. At night, Piyasena and his wife slept in the kitchen while the girls occupied the room on the ground-floor and their son slept on a single bed in the sitting-room. It was in the sitting-room that a staircase had been built leading up to the second floor. The eldest daughter stayed at home to help her mother, whereas the son and other daughter attended school.

The adjoining two houses were not rented out. It was our second morning in the house when I heard the sound of sweeping in the front-yard of the adjoining building. I pulled the curtain of our window aside to look down. A small girl of about fifteen years of age was sweeping. I rolled up a piece of paper and threw it out the window in her direction.

My friend, Mohan, still on his bed, inquired, “What’s wrong? You look like you drank some neem oil.”

I kept quiet, not wanting to be disturbed from watching the girl. Seeing that I wasn’t going to respond, he came up quietly and looked out the window. He too began throwing pieces of papers out the window. Our competition soon had the already swept segment of the front-yard filled with strips of paper. The girl, after completing her sweeping, put her hands on her hips and looked back. We ducked out of sight. Shocked to see the state of affairs left in her wake, she cried, “Mom!” and dashed into her house.

Grinning, we finished getting ready for the day. The toilet and bath were in one room situated in the backyard. Having them together made us uncomfortable, but we managed. After bathing, we returned to our room where Piyasena’s eldest daughter came up to our rooms with cups of tea. When we left for our classes, we looked out of the corner of our eyes at the front yard of the adjoining house. It appeared completely clean and devoid of any trash.

As soon as Piyasena’s son came home from school, we learned that the girl next door was named Ganga. We did not show interest in the names of the occupants of our own house, only of the girl next door. That should tell you how beautiful this girl next door was. The boy, Piyasena’s son, whom we called ‘Mally,’ younger brother, told us that he and Ganga went to school together in the tenth grade.

That connection made Mally a constant companion in our room. Apparently, this had been his room before we had come. One night, he pointed to the lights far away and said, “That’s Ramanathan Residence Hall.” He started laughing. “Do any of you have a girlfriend among the young women there?” While waiting for our reply, Mally began unfixing the window to remove it from the frame.

We began wondering what he was up to, and after he got it out, he jumped through the hole to the roof of the adjoining house and knocked on the window there. In a moment, it opened, and he immediately sneaked into the room across the way. This must have been going on for some time, I thought. Having watched this performance, our dream of Ganga vanished. After a while, Mally came back, fixed the window and walked away like a conquering hero. In spite of our threats to tell his father, he continued doing this once or twice a month.

One day, after watching the movie, ‘Lady Chatterley’s Lover,’ we returned home by bus, got down at the Krunthuwitte bus stop, and made our way to our room. On seeing Ganga walking in front of us, we began teasing her, “Ganga should take a bath,” we teased.

She froze for a moment and angrily removed her two shoes. Holding them in her hands like she was going to throw them, she gaped at us. We stood still. Luckily, the young girl didn’t throw her shoes at us. I couldn’t guess what was in her mind. She put her shoes back on and hastened away, grumbling.

Mally got up early in the mornings, saying, “I’m going to get some exercise.” He used to go out somewhere, and once he whispered to us that he was taking self-defence training and in a few months he was going to take up weapons training. On some days, he would stroll around the streets without attending school.

* * *

My friends and I recently began bathing in the Mahaweli Ganga River. Since we did not know how to swim, we started out by taking a ‘crow bath,’ but we were improving our skills in the river.

It was a Saturday. We enjoyed climbing onto the rocks above the Mahaweli River and jumping into the water, making chugging sounds as we fell. We jumped into the water like frogs, got out of it, grasped the rocks and climbed back up to do it again.

At some distance, some Sinhala women wearing garments across their chests and two males were bathing. For a long time, they gazed at us attentively. Then one of them, a male, swam over near us and inquired, “Are you Tamil?”

“Yes,” we answered.

He pointed at a spot in the river and warned us, “Don’t go there. There is the spillway.” We thanked him and continued to enjoy jumping into the water.

The water level of the Mahaweli Ganga changes often when the gate of the sluice is opened or during a torrential rain. One can be fully aware of it by watching the garbage floating along the water. If one sees that, one needs to get out of the water without delay or face the possibility of being carried away by a flash flood.

I looked in the direction of the man had indicated and spotted a cement structure. Gazing at it, I jumped into the river without thinking. It happened so quickly that I lost my bearings. Since I didn’t know how to swim, I cried, “Aiyo!” My natural instinct to thrash around in an effort to stay afloat failed. I was drowning. I could hardly speak and a frantic thought crossed my mind, “Didn’t anyone else see that I was drowning? Oh! My god! Where have they gone?”

Soon I began swallowing large amounts of river water as I thrashed about. I began to sink. I couldn’t imagine anything except death. I thrashed, trying to keep my head above water. I clawed frantically, shouting and swallowing water. My body touched the river bottom, and I floated weightlessly in the water. My life was about to end.

Suddenly, rough hands grabbed me and hauled me out of the water. I gasped, hacking up water. I looked at my rescuer in amazement. He uttered something in the Sinhala language and began swimming towards the bank of the river. My friends, standing at the river’s edge some distance away, watched like statues.

I lay in his arms like a child. Finally we reached a spot where he could stand and I got my first good look at my rescuer. He was short, and his legs were spread far apart as he pulled me to the bank. When he laid me on the bank, I got a look at his hands. They were the gnarled, crocodile looking hands I had seen once before through a keyhole in the Residence Hall at J.P. during the ethnic violence.


(photo: http://www.aepzerobatch.com/hallGallary.html)

Saturday, September 27, 2014

Professor E O E Pereira Memorial Lecture - 2014 :: Delivered by S B Weerakoon, Professor in Civil Engineering, Faculty of Engineering University of Peradeniya

Climate Change Impacts on Water Resources - Professor E O E Pereira Memorial Lecture (2014)
Speaker: S B Weerakoon Professor in Civil Engineering, Faculty of Engineering University of Peradeniya

Saturday, July 26, 2014

Conclusion - Peradeniya eFac canteen story written by late Professor E.F. Bartholomeusz

Today we conclude "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3. The first Canteen Committee (C.C.)
Part 4: The Inner Circle
Part 5: Financial practices
Part 6: A leap forward - extension in services 

Part 7: Conclusion

Taking what at first seemed to be no more than a wild idea of young minds from null state to fruition was, to those who shared this mission, an altogether new and exhilarating experience with dimensions that far outstripped profit. It brought home to many of us the surprising invulnerability and 'power over events' bestowed on a brotherhood bonded by mutual trust, confident of its own resourcefulness and above all driven by a common vision.

To my deep regret my search for the records of these events has proved fruitless leaving me no option but to draw these recollections from a memory misted by age and time.

If only I could name each member of this selfless band of visionaries who were my companions in this adventure, I would do so now, for it is owed to them that they be neither forgotten nor unsung. It is in their name that I address the present bearers of the torch that these precursors first set alight:

"Greetings from the past. Go well!"


I would like to thank Mr. Somapala Hewavitharana, who currently lives in Perth, Australia for sending this historical account written by late Professor E.F. Bartholomeusz to eFacMemories blog.


Thursday, July 24, 2014

Canteen Story Part 6 : A leap forward - extension in services

Part 6 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3. The first Canteen Committee (C.C.)
Part 4: The Inner Circle
Part 5: Financial practices

Part 6. A leap forward - extension in services 

Initial plans were based on the prudent 'last case premise' that revenues were derived from tea profits alone. In practice early escalations in patronage and progressive streamlining of services and the consequential increases in revenue from tea and from sales of cigarettes and food (excluded in planning), combined to generate profits that were significantly in excess of the conservative early estimates. This outcome encouragedthe C.C. with its newfound dynamism to seek new fields for conquest.

To begin with, immediate steps were taken towards the repayment of the university loan. This was achieved in half the stipulated time! On deeper review it was decided at this point that:

a. canteen tariffs be held fixed and standards maintained despite the alarming rises in the costs of food and general supplies outside;

b. the canteen's daily menu be extended to include popular food items like hoppers and stringhoppers with customary accompaniments, as well as favored other savories - this was to make the canteen a popular breakfast center for the non-resident working staff of the faculty;

c. the canteen become a provider of quality stationary and instruments at the lowest feasible cost, to students of the Faculty who hitherto had, of necessity, to purchase these items from middle-suppliers in the private sector, at substantial expense.

To the latter end, two members of the C.C. were delegated to conduct supply negotiations with relevant authorities in the Government Paper corporation in Colombo, which was at that time the sole conduit of drawing paper to the private sector. Despite an initial display of reluctance on their part, insistent appeals and elucidations backed by explanations overcame objections and our request was finally conceded with a generous quota allocation authorized from this source direct to the C.C., enabling the latter to provide drawing paper to students of the Faculty at less than half the prevailing price.

Drawing instruments were a more complex issue. The only sources of drawing instruments up to this time were a few suppliers in the private sector who dealt exclusively with costly instruments of British manufacture. As a first step towards an alleviation of this expense, the chairman of the C.C. addressed diplomatic representatives of countries of recognized repute in the manufacture of scientific instruments soliciting their interest and seeking suggestions as to delivery and cost. The responses to this communication were prompt and encouraging. The particular response from the commercial attache of the Czech embassy was deemed, by consensus in the committee, to be the most promising and favourable. Accordingly, samples of Czech design were requested and duly provided. These were judged to be comparable in both quality and design to those already in vogue and were available at costs substantially below those prevailing. The deal was forthwith sealed at the Czech embassy in Colombo by representatives of the C.C. and orders duly placed and ratified on that occasion.

The arrival of these instruments at the canteen stores was received with jubilation among our students, and procedures were soon in place for their sale in the canteen (at one set per student) at a price which, despite a modest margin of profit, fell far below those of earlier years.

These initiatives of the C.C. were crowned with success and brought in revenues that vastly out-stripped our early timid expectations. At this stage the C.C. itself may be said to have progressed from its faltering first steps to a position of confidence and maturity, and the time for setting acceptable criteria for the disbursement of profits had arrived. After due deliberation, it was unanimously agreed that the following targets be set, subject to review in very special circumstances:

a. 30% of profits be banked in a canteen contingency fund;

b. 20% be diverted as bonus in savings accounts in the name of members of the canteen staff in recognition of their contribution to this outcome, and that

c. 50% be reserved for salaries, dues, current running expenses, and for the retention of canteen prices in an environment of sharply rising costs.

At around this time the C.C. could no longer, in common fairness, afford to ignore the substantial additional load that devolved on the treasurer from these added undertakings. He (Mr Manniyangama) continued, uncomplaining, to discharge his duties in the C.C. with his customary meticulousness and excellence, paying dearly for it in lost evenings and curtailed week-ends. The recognition of these services took the form of a monthly allowance allocated from canteen funds to the office of treasurer. This arrangement was authorized by the Vice Chancellor, who demanded to be assured that these duties were not discharged in 'official time' which, indeed, by their very nature, they were not.

In further pursuance of its mission, canteen food supplies were extended in both volume and variety and catering services were provided for faculty occasions at all levels. When funds exceeded pre-judged limits, the spill-over was often used for student awards for each year, based exclusively on academic merit.

As a further measure of service, a cheque/money order/postal order cashing facility was provided by the treasurer to all members of the faculty out of weekly canteen takings which were, by then, large enough to accommodate a scheme of this kind. Needless to say, this initiative was received with high enthusiasm by the whole community. It can be claimed that at this stage the C.C. objectives of 'quality service at low cost' were by and large met.

To be concluded with next chapter:

Wednesday, July 23, 2014

Canteen Story - Financial practices

Part 5 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3. The first Canteen Committee (C.C.)
Part 4: The Inner Circle

Part 5. Financial practices

As a matter of routine, daily sales records of tea and cigarettes and of food items provided by selected private suppliers were maintained by Mr Manniyangama and were used to confirm cash returns at the close of each day. At each weekend these daily accounts and cash collections were submitted to the Chairman for checking and acceptance. In all my years as chairman, I can recall but one instance where a discrepancy of a minor kind surfaced in the course of this exercise, whereat the deficiency was promptly made good by personal contribution. On confirmation of these weekly accounts, the cash collected was approved for depositing in a 'Canteen Account' in the Bank of Ceylon across the river.

On the last day of each month, all suppliers of canteen foods were given detailed records of their supplies in that month complemented by cash in full settlement of dues and a brief accompanying note of thanks. A few days later a meeting of the full committee was called, at which a comprehensive balance sheet setting out the current financial state of the canteen was tabled and questions of policy and practice arising from it were discussed and ratified for implementation.

These financial initiatives sewed to provide the C.C. with a capability of surprising sensitivity and flexibility, and furthermore, endowed it with a growing confidence in the use of its regulatory powers.


Monday, July 21, 2014

Canteen Story - Part 4: The Inner Circle

Part 4 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3: The first Canteen Committee (C.C.)

Part 4. The Inner Circle

While matters of broad policy were reserved for the full C.C.,  the day to day affairs of the committee were controlled by an inner executive of three, comprising the chairman (Professor E.F. Bartholomeusz), the secretary (Mr H. Somapala), and the treasurer (Mr P. Manniyangama) . In enterprises like this the contributions of the treasurer and secretary are pivotal to success. The first committee was singularly fortunate in its choices of the late Mr P. Manniyangama as its treasurer, and Mr H. Somapala as its secretary who were both to continue in these roles well into the future.

Mr Manniyangama, with his wide-ranging background in book keeping and accountancy brought a valuable and sorely needed expertise into financial management within the committee. He discharged these duties with despatch, meticulousness, and unflagging zeal, setting standards of performance that were truly noteworthy. He will, no doubt, reappear as my story unfolds.

Mr Somapala, positioned as he was at the very heart of the committee, was its central executive officer and the custodian of its memory. He too served the committee with distinction freely bestowing on it the benefits of his considerable electro-mechanical skills - his ingenious mains-powered push-button substitute for the 'lamp and paper' cigarette lighter of pre-C.C. times was just one example of this.

Individually it may be said of them, each excelled in his own special way; working together in harmony as they did, they were simply unbeatable.

The chairman's role in this executive was by and large a supervisory one, invested with the delegated adjudicatory authority of the C.C..

In special situations assistance whether in work or in views, solicited from the parent committee was readily forthcoming. In such instances the services Dr Milton Amaratunga, Mr W. Dahanayake, and in particular Dr S. Naguleswaran merit special mention.

Continued: Part 5: Financial practices

Sunday, July 20, 2014

Peradeniya eFac Canteen Story Continued-

Part 3 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report

Part 3. The first Canteen Committee (C.C.) - its composition and preliminary activities


The first C.C. was now formally constituted and was composed of two representatives each from the teaching staff, the laboratory staff, and the administration; one representative each from the skills division and the administrative division of the workshop and finally, student representatives comprising the three initiators of this project with a floating complement of one representative from each course-year-batch in the student body.

Preliminary activities:

In the first few meetings of the C.C. deliberations were conducted and formal decisions taken, on the following subjects:

a. objectives,

b. the duties and conditions of service of the canteen staff,

c. a duty roster for C.C. members that did not seriously interfere with their academic or official duties at the faculty,

d. structural changes within the canteen to ensure smooth flow at the service counter,

e. the purchase of stores and equipment.

Decisions on each of these subjects were taken in this sequence. Managerial and assistant canteen staff were forthwith recruited by advertisement and interview, and all appointees duly apprised of the codes of personal conduct and service expected of them. The choice of Mr Jayatileke as canteen manager turned out to be a happy one. He was young and dedicated and was soon to become a trusted associate of the committee. is leadership within the canteen was executed with courtesy and a serene authority that belied his years.

Meanwhile a sum of Rs 3,000 was drawn from University funds under the agreement, and was spent on the acquisition of the necessary cutlery and crockery (with provision for breakages of the latter), and on initial stocks of sugar, tea, cigarettes, and the like.

When all this was accomplished, and the necessary structural changes were effected, a canteen service steered by a representative committee, henceforth to be known as the Canteen committee (C. C. ) of the Faculty, was firmly in place.

To be continued- Part 4: The Inner Circle

Wednesday, July 16, 2014

Canteen Story - Part 2 : Opening moves - research and report

Part 2 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access Part 1.

Part 2. Opening moves - research and report

As a first step volunteers from this body were posted with permission at the service counter of the canteen for successive short periods of time to maintain a running time-demand tally through each day, over a span of one working week. From this data, reliable estimates of demand over prescribed intervals of each day of the week were readily extracted.

Detailed tea production studies were next undertaken by actual experimentation under normal canteen conditions within the canteen itself; key objectives in the exercise being quality control and production costing. These studies revealed some facts in direct conflict with the prevailing wisdom in 'experienced' canteen- management circles in the University! 

The data gleaned from these separate exercises were demonstrably reliable and served to form the basis of a feasibility report whose preparation was entrusted to the three student initiators in our small group, and which was awaited by the rest with anticipation and growing excitement.

The report turned out to be a carefully crafted, optimistic, and wholly persuasive document which established beyond doubt that the canteen services as envisaged, and all its running costs, and its entire wage commitment, were sustainable by profits from tea alone, provisional on a grant of short-term borrowing rights with a cap of Rs 5000.00, for initial investments in service equipment such as cutlery, crockery, and the like.

This document was forwarded unchanged, to the Vice-Chancellor through the Dean Engineering, for their joint approval of both the project and the requested drawing rights. The Vice-Chancellor, Mr M. J. Perera, supported the idea but insisted that full repayment of loans within six months be indemnified by acceptable guarantees.

In this dilemma, the chairman of the nascent committee offered him his personal guarantee as a token of his own faith in the project. This was accepted, and the project was truly launched.

Continued: Part 3: The first Canteen Committee (C.C.) - its composition and preliminary activities

Tuesday, July 15, 2014

The Canteen Story - By E.F. Bartholomeusz - BIRTH OF AN IDEA

From today we serialise "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz


The three young men who walked into my room one uneventful evening in the late 1960's evidently had matters of importance on their minds. To my initial amazement they appeared to have come to voice their dissatisfaction with the prevailing canteen services, which were provided on private contract at the time.

Those were hard times and the fare in the canteen was understandably restricted to tea and cigarettes - its mainstay - with a few peripheral offerings of foods. The service itself had deteriorated with time and become desultory and unreliable, much to the general distress. It was evident from the preliminary remarks of the evening that the limits of tolerance had been reached, and that change was on demand. Such sentiments were widespread and by no means new but had, in the prevailing apathy, long been abandoned by the members of the faculty as a topic for serious discussion. I listened to them with puzzlement and some relief tempered however, by a troubling expectation that there was more to come. Indeed, there was!

"Well, what do you propose?" It I queried in my bewilderment, and received the astonishing reply that the E-Fac student union take over the management and direction of the canteen!

"Where, then, do I come in?" I asked in alarm. 

"We seek your support and request that you present our proposal to the Dean for his approval", they replied.

"Have any of you run a canteen or any other business for a matter of that?" I asked.

"No", they answered. "Well, neither have I. Now what makes you think that we can pull off a venture like this from our present position of total ignorance?" I ventured.

There was silence at this implied rebuke and an evident disappointment that soon kindled in me a sense of regret at being unwittingly dismissive of a proposition that might, after all, prove to be a worthwhile undertaking, if rightly approached and handled with discretion.

"Let us meet in a week", I told them finally, "this needs thinking in more depth taking into account matters like objectives, management, representation, and finance."

With that we parted.

We met a week later with our separate positions on these questions, and after lengthy discussion were able to agree that:

1. Service to the E-Fac community at all levels be the central objective of this enterprise.

2. Management be fully representative. 

3. Finance be subject to regulation by a managing authority bound by strict accountability.

4. Profit be subordinated to service.

5. Conditions of service of canteen staff be those of the permanent public service in respect of leave (both casual and medical) and tenure.

And finally, as a measure of financial prudence, that:

6. Preliminary assessments of the project's viability be based on the premise that income was derived from profits from tea alone.

A scheme structured broadly to these specifications was now formulated for the Dean's approval and I was delegated to conduct this delicate negotiation.

The Dean, Professor E.O. E. Pereira, as those who knew him well might expect, was attracted to the idea but insisted on a guarantee that the academic commitments of the students involved be in no way jeopardized by this enterprise. Such a guarantee was up to the students themselves and clearly demanded their release from the more pedestrian day to day management duties. These assurances were given in terms acceptable to the Dean and finally won us his approval. The road to implementation was now open.

News of these happenings filtered through the faculty and won us valued adherents from other sectors who joined us in setting up an ad-hoc planning committee dedicated to the task of devising strategies to guide this initiative from these hesitant beginnings to implementation.

Read Part 2: Opening moves - research and report

Monday, July 14, 2014

Faculty Canteen

Dear readers of eFacMemories Blog,

I am sure all of you have fond memories of the faculty canteen that served us in many ways during our four year stay at Peradeniya.

While all most all other canteens such as WUS, Gemba etc, functioned within the University during our time, were privately run on tender basis, the faculty canteen was run by a committee comprising of staff and students of the faculty.

I think this is still the case.

Recently I received a neatly type-written account of how this canteen venture was initiated and launched in the late 60s.

This "Canteen Story" has been written by late Professor E.F. Bartholomeusz, who has been the founding Chairman of the Canteen Committee.

Professor E.F. Bartholomeusz's "Canteen Story" was sent to us by Mr Somapala Hewavitharana, who currently lives in Perth, Australia.

Mr Hewavitharana has worked as a Research Technician in the Department of Electrical and Electronic Engineering in the Faculty of Engineering from 1950 for 30 years until his retirement. He has been the Secretary and the Store Keeper for the Canteen Committee since its inception.

The Electrically operated cigarette lighter, that has replaced the old method of using paper to light and littered the whole area, has been one of his inventions.

The Canteen Story by E.F. Bartholomeusz will be publish in this blog over the next few days. 

-Moderator, eFacMemories


Tuesday, May 20, 2014

A sinhala song produced by a group of E/11 students

This blog documents memories of Peradeniya Engineering Faculty graduates.

Memories are not always sweet. At least some of us have bitter and sour memories of our days at Peradeniya.

The following U-Tube song and video clip produced by a group of undergraduates (E/11) from the faculty might remind us of those bitter and sour memories.


Your contribution to this blog are welcome.

Please write to: efacmemories@gmail.com.

Thursday, May 15, 2014

The first female Engineer in Sri Lanka - Premila Sivaprakashapille Sivasegaram

The following article appeared in Silumina (Sunday Magazine Paper published by Lake House, Colombo) on 23 March 2014. http://www.silumina.lk/2014/03/23/_art.asp?fn=as1403231

ගැහැනුන්ට මොන ඉංජිනේරුකම් ද කී කාලයේ බිහිවූ මෙරට පළමු ඉංජිනේරුවරිය
ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පි‍ල්ලෙයි සිවශේකරම්

අතිපූජ්‍ය වල්පොල රාහුල හිමිපාණෝ මීට වසර කීපයකට පෙර ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් ඉදිකිරීම පිළිබඳව සූදානම් වෙමින් සිටියහ. ඉදිකිරීම් සිදුකරන භූමියෙහි පස පිළිබඳව පරීක්ෂා කර, ගොඩනැඟිල්ල සඳහා භාවිතා කළ යුතු තාක්ෂණය පිළිබඳ උපදෙස් දීමට නියමිතව තිබුණේ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ තරුණ ඉංජිනේරුවරියකටය.

“නායක හාමුදුරුවනේ මෙතන ලී ෆයිල් බස්සන්නෙ නැතිව තට්ටු ඉදිකිරීමක් කරන්න හොඳ නැහැ. ඒක ගොඩනැඟිල්ලේ පැවැත්මට බලපානවා.” තමන්ට ලැබී තිබූ පස් සාම්පල විස්තර බලමින් ඇය පැවසුවාය.

“එච්චර ලොකු වියදමක් දරන්න අමාරුයි. ඒත් මේ ගොඩනැඟිල්ල ඉදිකරගන්නත් එපායැ” හිමිපාණන් පැවසූහ. මෙතැන ගරු වල්පොල රාහුල හිමියන්ගේ ඥාතියකු වූ සිද්ධාලේප අධිපති වික්ටර් හෙට්ටිගොඩ මහතා ද විය.

“හැබැයි හාමුදුරුවනේ එක ක්‍රමයක් තියනව ෆයිල් බස්සන් නැතිව කරන්න. හැබැයි ඒක ලංකාවෙ අත්හදා බලල නම් නැහැ” තරුණ ඉංජිනේරුවරිය පැවසුවාය.

“ඔව් කියන්නකො බලන්න මොකක්ද කියල?” වික්ටර් හෙට්ටිගොඩ මහතා කථාවට එක්වෙමින් පැවසීය.

“අපිට පුළුවන් මුළු ගොඩනැඟිල්ලෙම අත්තිවාරම එකට බැඳල ඉදිකරන්නෙ නැතිව එක කාමරයකට එක අත්තිවාරම බැගින් මුළු අත්තිවාරම කොටස කොටස ඉදිකරන්න. එතකොට එක තැනක පුංචි ගිලා බැසීමක් වුණත් ඒක මුළු ගොඩනැඟිල්ලටම බලපාන්නෙ නැහැ. වැඩි කරදරයක් නැතිව ප්‍රතිසංස්කරණය කරගන්නත් පුළුවන්.” ඇය තමන්ගේ අලුත් තාක්ෂණය ඉදිරිපත් කළාය.

ගරු වල්පොල රාහුල හිමියෝ තරුණ ඉංජිනේරුවරියගේ අලුත් තාක්ෂණය භාවිතා කිරීමට එකඟ වූහ. එම මඩ සහිත ‍ෙපාළොවෙහි ෆයිල් ගසා ඉදිකිරීම් කටයුතු කළා නම් අත්තිවාරම සඳහා විශාල මුදලක් වැය වෙයි. නමුත් තරුණ ඉංජිනේරුවරියගේ නව තාක්ෂණය ක්‍රියාත්මක කිරීමන් විශාල මුදලක් ඉතිරිකර ගැනීමට හැකි විය.

නමුත් ඇය කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇතුළු වෙද්දී සමහරුන් ප්‍රශ්න කළේ ගෑනුන්ට මොන ඉංජිනේරුකම්ද කියාය.

ඇය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ එක්දහස් නවසිය හැටේ කාලයේ තරුණියන්ට හිමිව තිබුණේ වෛද්‍ය, ගුරු, හෙද වැනි සීමිත රැකියා ක්ෂේත්‍ර කීපයක් පමණි.

නමුත් ඇය ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ඉතිහාසයේ අලුත්ම පරිවර්තනීය පිටුවක් පෙරළමින් ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය වූවාය. ඇය ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පි‍ල්ලෙයි සිවශේකරම්ය.

“මගෙ තාත්ත මුලින්ම කොළඹ වරායෙ ඉංජිනේරුවරයකු විදියට රැකියාව කළා. දෙවන ලෝක යුද්ධය පටන් ගත්තම තාත්තයි අපේ පවුලේ අයයි යාපනයට ගිහිල්ලා තියෙනවා” ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය වන ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි පවසන්නේ ඇය ඉපදීමටත් පෙර ඇයගේ පවුලේ තොරතුරුය.

ටී.සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි, තම බිරිය ලීලාවතී සහ බුමන් සහ ප්‍රභාත් යන පුතුන් දෙදෙනාත් සමඟ තම බිරියගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ දිස්ත්‍රික් විනිශ්චයකාර සී.කුමාරස්වාමි මහතාගේ නිවසෙහි පදිංචියට ගියේය. නිවස පිහිටා තිබුණේ යාපනය කොටුව ඇතුළේය. ප්‍රෙමිලා උපන්නේ එහිදීය. උපන් දිනය එක්දහස් නවසිය හතළිස් දෙකේ අප්‍රියෙල් විසිදෙවැනිදාය.

කොළඹ සරසවියේ ඉංජිනේරු පීඨය ආරම්භ වන්නේ එක්දහස් නවසිය පනහ වසරේදීය. කොළඹ සරසවියේ ඉංජිනේරු පීඨයේ කථිකාචාර්යවරයකු වශයෙන් පත්වීමක් ලබන ටී.සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි, තම බිරිය සහ දරු තිදෙනා සමඟ නැවත කොළඹ පදිංචියට එයි.

“පළමු වසරෙ ඉඳල එච්.එස්.සී. වෙනකම් මම ‍ඉගෙන ගත්තෙ කොළඹ කාන්තා විද්‍යාලයෙ” පාසල් අවදියේ ප්‍රෙමිලා දීප්තිමත් ශිෂ්‍යාවක වූවාය.

“ක්‍රීඩාවලට මගෙ කැමැත්තක් වැඩියෙ තිබුණෙ නැහැ. නමුත් සංගීත‍ය සහ නැටුම් ඉගෙනීමට පටන් ගත්තෙ වයස අවුරුදු තුනේ ඉඳලයි” ඇය පවසන ලෙස ඇයට වියෝලය හොඳින් වාදනය කළ හැකි විය.

“මිසිස් ඥානප්‍රකාශම්ගෙන් තමයි මම භරත නාට්‍ය සහ මනිපුරි නැටුම් ඉගෙනගත්තෙ. එතැන ශේෂා පලිහක්කාරත් කාලයක් ඉගැන්නුවා. මිසිස් ඥානප්‍රකාශම් ටික කාලයකට ඉන්දියාවට ගියා. ඒ වෙනුවට ගෝවින්ද රාජ පිල්ලෙයි කියල ගුරුවරයෙක් ආවා. එයා බීමට ඇබ්බැහිවෙලා හරියට පන්ති කළේ නැහැ. ඒක නිසා භරත නාට්‍ය ‍ඉගෙනීම නතර වුණා. ඒත් විශ්වවිද්‍යාලයට යනකම් මම මනිපුරි නැටුම් පුහුණු වුණා.” ශ්‍රී ලංකා‍ෙව් ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය මේ පවසන්නේ සංගීතය සහ නර්තනය ඇයගේ ජීවිතයට එකතු වූ අන්දම පිළිබඳවය.

ඉගෙනගන්නා සමයේ ඇය විදුහලේ වර්ෂාවසාන විවිධ ප්‍රසංගයේ කිසියම් නර්තනයක් ඉදිරිපත් කළාය. වරක් පාසලේ පැවැති සමූහ නර්තනයකදී ඇය රඟපෑවේ ක්‍රිෂ්ණ චරිතයය. ඉංජිනේරු උපාධිය ලබා ටික කාලයක් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ කථිකාචාර්යවරියක වශයෙන් රැකියාව කරන විට ද විශ්වවිද්‍යාලීය උත්සවවලදී ද ඇය භාරතීය නර්තන ඉදිරිපත් කළාය.

“එක්දහස් නමසිය පනස් නමයෙදි තමයි අපි එච්.එස්.සී. එග්සෑම් එක කළේ. ඒ අවුරුද්දෙ ලේඩීස් කොලේජ් එකෙන් විශ්වවිද්‍යාලයට යන්න සුදුසුකම් තිබුණෙ දෙන්නටයි. එයින් එක‍්කෙනෙක් මම. අනිත් කෙනා ලෙලානි සුමනදාස. එයා ආකිටෙක්චර් කළා” ප්‍රෙමිලා සරසවි දොරටුව අසලට සමීප වූයේ එසේය.

එක්දහස් නමසිය හැටේ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇය ඉදිරිපත් වන විට බොහෝ දෙනා එයට අකැමැති වූහ. ඇයගේ දෙමවුපියන් පවා ඇයට පැවසුවේ වෙනත් යමක් තෝරාගන්නා ලෙසය.

“ඉංජිනියරින් කරද්දි යකඩ වැඩ, වඩු වැඩ, වාත්තු වැඩ, වෑල්ඩිං වැඩ කරන්න තියෙනවා. ගෑනු ළමයෙක් ඒවා කරන්නෙ‍ කොහොමද කියල සමහරු මගෙන් ඇහැව්වා” තමන් අධෛර්යයට පත්කිරීමේ අදහසින් සමහරුන් කියන දේවල් ප්‍රෙමිලා තඹ සතයකට මායිම් කළේ නැත.

ඇය පවසන ලෙස විශ්වවිද්‍යාල පරිපාලනය ද කාන්තාවන් ඉංජිනේරු පීඨයට ඇතුළු වෙනවාට එතරම් මනාපයක් නොදැක්වීය. ප්‍රෙමිලාට පෙර ද තරුණියන් දෙදෙනෙක් ඉංජිනේරු පීඨයට ඇයැදුම් කළත් ඔවුන් දෙදෙනාම අඩු ලකුණු ප්‍රමාණයක් ලබා තිබූ නිසා පාලනාධිකාරිය පහසුවෙන්ම ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කර දැමීය.

“විශ්වවිද්‍යාලයේ කට්ටිය කිව්වෙ තරුණියන් ඉංජිනියරින් කරල රස්සාවලට ගිහිල්ල කසාද බැඳල ළමයි ලැබුණායින් පස්සෙ රස්සාව අත්හැරලා යයි කියලා. ඒකෙන් පිරිමින්ට තියෙන රස්සා මඟහැරිලා යනවය කියල” ප්‍රෙමිලා පවසන්නේ කාන්තාවන් ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයට එකතුවීම ගැන විරුද්ධ වීමට පිරිමි පාර්ශ්වය දැක්වූ අදහස් පිළිබඳය. “ඒත් ඉංජිනියරින් කරලා කසාද බැඳල ළමයි ලැබුණු කාන්තා ඉංජිනේරුවරියන් සියයට අනූ අටක්ම දිගටම රස්සාවල ඉන්නවා.” ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය පවසන්නේ එසේය.

එකල කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨය පවත්වාගෙන ගියේ ටකරම් තහඩු සෙවිලි කළ ගොඩනැඟිලි කීපයකය. එනිසා එකල ඉංජිනේරු පීඨය හැඳින්වූයේ “ටකරන් පැකැල්ටිය” යනුවෙනි.

විවිධ බාධක මධ්‍යයේ ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි 1960 වසරේදී ටකරන් පැකැල්ටියට ඇතුළු වූවාය.

“ඒ කාලේ රැග් කිරිල්ල මේ වගේ තදට තිබුණෙ නැහැ. බොහෝම අහිංසක විහිළු තමයි තිබුණෙ. මට නම් රැග් කළේ නැහැ. හැබැයි ඉතින් හූටින්නම් කාටත් තිබුණා.” ප්‍රෙමිලා පවසන්නේ එකල ඉංජිනේරු පීඨයේ පැවැති නවක වදයේ ස්වභාවය පිළිබඳවය.

ඇය පවසන ලෙස එකල විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, වැනි සියලුම සිසුන් පළමු වසරේ ඉගෙනුම ලබන්නේ එකම විෂයන්ය.

“එච්.එස්.සී. එකට කරපු විෂයන්ම තමයි ආයෙත් ඉගැන්නුවෙ. ඒක නිසා ඒ පළමු අවුරුද්ද බොහෝම සැහැල්ලුවට ගෙවිලා යනවා” පළමු වසර එසේ ගිය පසු ඉංජිනේරු, වෛද්‍ය වශයෙන් එක් එක් පීඨවල හැදෑරීම්වලට ඇතුළුවන්නේ දෙවන වසරේ සිටය.

“විශ්වවිද්‍යාලයට යද්දි මම ඇන‍්දෙ සාරිය. ඒක තාත්තගෙ නීතිය වුණා. ඒ විතරක් නොවෙයි කොණ්ඩෙත් බැඳගෙන යන්නයි තාත්තා කියල තිබුණෙ” ඉංජිනේරු පීඨයට ගියාය කියා, ඇයට හින්දු සිරිත් විරිත්වලින් ඈත්වීමට ‍නොහැකි විය.

ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයින් එකල ලෝහ වැඩ, වෑල්ඩිං වැඩ, වඩු වැඩ, වාත්තු වැඩ ප්‍රායෝගිකව දෙවන වසරේ සිදුකළ යුතුය. තරුණියකයි කියා ප්‍රෙමිලාට ඒවායෙන් ඈත්ව සිටීමට නොහැකි විය. ඇය ද අනිකුත් පිරිමි සිසුන් හා සමගාමීව දැවැන්ත යකඩ කුට්ටිවලින් විවිධ හැඩතල කැපුවාය. වෑල්ඩිං වැඩ කලාය. වාත්තු වැඩ කළාය.

“ඔය හැම ප්‍රායෝගික වැඩකදීම උපදේශකවරු පිරිමි ළමයින්ගෙ වැඩවලදි එක එක විදියට උදව් කළා. ඒත් මට එහෙම උදව් කළේ නැහැ. වඩු වැඩ කරන උ‍පදේශකයා කිව්වා මොරටුවෙ ඕන තරම් වඩු වැඩ කරන ගෑනු අය ඉන්නව. ඒක නිසා මම තනියම මගෙ ප්‍රායෝගික වැඩ කරන්න ඕනය කියලා” තරුණියක කියා ඇයට ලැබුණු එම කෙණෙහිලිකම් පසුකාලීනව ඇයට වාසියක් විය. එම ප්‍රායෝගික වැඩ ඇය මනාව ඉගෙනගත් නිසා පසුකාලීනව ඉහළ ක්ෂේත්‍රයේ රැකියාවල නිරත වූවත්, පහළ ක්ෂේත්‍රවල රැකියාවල නිරත සමහරුන්ට ඇය ‘ඇන්දවීමට’ නොහැකි විය.කෙසේ හෝ ඇය එම අවදියේ නිර්මාණය කළ දැව විදුලි බල්බ රඳවනයක් තවමත් පරිස්සම් කරගෙන සිටින්නේ විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළු වූ මුල් කාලයේ තරුණියක නිසා තමන් ලැබූ අත්දැකීම් මතක තබාගනු පිණිසය.

එක්දහස්නවසිය හැටහතරේදී ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශම් පිල්ලෙයි ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය ලෙස උපාධිය සමත් වූවාය.

“මම තමයි පළමු කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය. මට පස්සෙ 1966 දී සුමී මුණසිංහ (සුසිල් මුණසිංහ මහතාගේ බිරිය) ඉලෙක්ට්‍රිකල් ඉංජිනියරින් කළා. මට අවුරුදු දහයකට පස්සෙ ඒ කියන්නෙ 1970දි ඉන්දිරා අරුල්ප්‍රකාශම් මිකැනිකල් ඉංජිනියරින් කළා. ඇය දැන් ඉන්දිරා සමරසේකර. කැනඩාවේ ඇල්බර්ට් විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපති‍නිය” ප්‍රෙමිලා අතීතය වර්තමානය එකට ගලපන්නීය.

උපාධිය සමත්වීමත් සමඟම ප්‍රෙමිලාට විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ උපදේශක පදවියක් ලැබුණි. කොළඹ පැවැති ඉංජිනේරු පීඨය පේරාදෙණියට ගෙනයන්නේ ද එම අවදියේමය.

“පේරාදෙණියෙ ඉංජිනියරින් පැකල්ටියෙ හුඟාක් යන්ත්‍ර උපකරණ ඉන්ස්ටෝල් කරන්නත් අපි හරියට වෙහෙසිලා කටයුතු කළා.” ප්‍රෙමිලා ඒ පවසන්නේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇයට ඇති එක් අයිතිවාසිකමක් පිළිබඳවය.

පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ උපදේශකවරියක වශයෙන් ටික කාලයක් සිටින විට ඇයට රජයේ වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉංජිනේරු වරියක වශයෙන් රැකියාව ලැබුණි.

“ඒත් මාස කීපයකින් මට පී.එච්.ඩී.එක කරන්න එංගලන්තයට යන්න රජයෙන් ශිෂ්‍යත්වයක් ලැබෙන්න තිබුණා. ඒක නිසා මට ෆීල්ඩ් එකේ වැඩ නොපවරා කාර්යාලයේ ගණන් බලන්න පැවරුවා” ඇය එලෙස මාසයක් දෙකක් එම කටයුතුවල නිරත වූවාය.

1965 දී ප්‍රෙමිලා පශ්චාත් උපාධිය හැදෑරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයට පැමිණියාය. එවර ඇය සමඟ තවත් තරුණියක් ද විය. ඇය හර්ෂා සිරිසේනය. හර්ෂා කේම්බ්‍රිජ් සරසවියටය. ප්‍රෙමිලා ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියටය.

“මම ගියේ සමර්විල් කොලේජ් එකට. ඒකෙ ඉන්නෙ කාන්තා පාර්ශ්වය පමණයි. ඒ කාලෙ සුනේත්‍රා බණ්ඩාරනායකත් හිටියා සමර්විල්වල අන්ඩර් ග්‍රැජුවට්” ඒ ප්‍රෙමිලාගේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් මතකයන්ය.

ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි, ප්‍රෙමිලා සිවශේකරම් බවට පත්වන්නේ ඇය ඔක්ස්ෆ්ඩ් සරසවියේ ඉගෙනුම ලබන කාලයේය. 1968 දෙසැම්බර් 21 දින ඇයගේ විවාහය සිදුවුණි.

ප්‍රෙමිලාගේ සැමියා; සිවානන්දම් සිවසේකරම් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ ඉගෙනුම ලබන්නේ එකම කණ්ඩායමේය. ඉගෙනුම ලබන කාලයේ ඔහුගේ සිතෙහි ඇය කෙරෙහි කිසියම් පැහැදීමක් විය. එම මෘදු හැඟීම ඇයට පැවසීමට ඔහු කර්කශක කොළඹින්, සිසිල් පේරාදෙණියට එනතුරු කල්මැරුවේය. එවිට දෙදෙනාම උපාධිය සමත් වී පේරා‍දෙණිය ඉංජිනේරු පීඨයෙහි උපදේශකයින් වශයෙන් රැකියාව කරන සමයේය.

“මම ඇහැව්වා ඇයගෙන් මට කැමැතිද කියලා” මහාචාර්ය එස්.සිවශේකරම් පවසයි.

“මොකක්ද ඇය කිව්වෙ?” මම විමසිමි.

“බැහැයි කිව්වා” ඔහු පවසයි.

“නැහැ. මම කිව්වෙ අප්පගෙන් අහන්න කියලයි” හැත්තෑ දෙහැවිරිදි ප්‍රෙමිලා සිවශේකරම් කෝමල ලෙස පිළිතුරු දෙයි.

ඔවුන් දෙදෙනාගේ එම ප්‍රේමයේ ප්‍රතිඵලය දැන් දැක ගත හැක්කේ බ්‍රිතාන්‍යයේදීය. ඒ ඔවුන්ගේ එකම පුතා මනිමාරන් සිවශේකරම්ය. දෙදරු පියෙකු වන ඔහු එක්සත් රාජධානියේ පරිපාලන සේවයේ උසස් නිලධාරියෙකි.

ඇය ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියේ ඉගෙනුම ලබන සමයේ 1967 දී ඇයට කේම්බ්‍රිජ් සරසවියේ පැවැත්වුණ ජාත්‍යන්තර කාන්තා ඉංජිනේරුවරියන්ගේ සමුළුවකට සහභාගිවීමට අවස්ථාව ලැබුණි. එළඹෙන සහස්‍රකයේ කාන්තා ඉංජිනේරුවරියන්ගේ කාර්යභාරය පිළිබඳ සාකච්ඡා කෙරු‍ණ සැසියක ඇය සමුළු සභාපතිනිය වශයෙන් ද කටයුතු කළාය.

පශ්චාත් උපාධිය සමත්වන ප්‍රෙමිලා නැවත ලංකාවට පැමිණ නැවත රජයේ සේවයට එකතු වෙයි. 1971 ජූනි මාසයේ රජයේ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉංජිනේරුවරිය ‍ෙලසය. විය යුතු පරිද්දෙන්ම ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රථම ඉංජිනේරුවරිය ද ඇය වූවාය.

“ගෑනුන්ට බැහැයි කියපු රස්සාව මම අපූරුවට කෙරුවා. වැඩ කරද්දිම සමහර කරුණු මම බාස්ලාගෙන් ඉගෙනගත්තා” මගෙ කාලෙ මාතලේ සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට ගබඩාවක් හැදුවා. තට්ටු ගණනක් උස ටෙලිකොම් ප්‍රාදේශීය කාර්යාල කීපයක්ම හැදුවා” මුල් කාලයේ ඇයගේ වෘත්තීය අත්දැකීම් ඇය මතකයට නැඟුවාය.

ප්‍රථම පත්වීම ලැබූ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ මහනුවර කාර්යාලයේ සේවය කළ අලුත ඇයට අත්දකින්නට සිදුවූ සිදුවීමක් කෙසේවත් අමතක කළ නොහැක.

“දවසක් නුවර ජී.ඒ. මට කතාකරල කිව්වා එයාගේ කාර්යාලයේ ටොයිලට්වල අලුත්වැඩියාවන් තියෙනවා ඒවා පරීක්ෂා කරල බලන්නය කියලා. මම ඒක අපේ ප්‍රධාන දිස්ත්‍රික් ඉංජිනේරුවරයාට දැනුම් දුන්නා. එයා කිව්වා පී.එච්.ඩී. කරපු කෙනෙක් ඒ වගේ වැඩකට යන්න ඕනෙ නැහැ. මට නතර වෙන්න කියලා” ප්‍රෙමිලා සිතන්නේ තමන් කාන්තාවක වීම නිසා එය ඇයට ලැබුණු කෙණෙහිලිකමක් බවය.

ආර්.ප්‍රේමදාස මහතා පළාත්පාලන, නිවාස සහ ඉදිකිරීම් ඇමැතිවරයාව සිටියදී ඇය කොළඹ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්මේන්තුවේ ඉංජිනේරුවරියක වූවාය.

“ප්‍රේමදාස මහත්තයා දවසක් කිව්වා එයා ‍ෙපාඩි කාලෙ ඉගෙනගත්ත කෙහෙල්වත්තෙ ඉස්කෝලෙ තට්ටු දෙකකට උස්සන්න කියල” ඇය මතකය අවුස්සන්නට විය.

එම පාසල පිහිටි පොළව පරීක්ෂා කිරීමේදී පැහැදිලි වූයේ එහි අභ්‍යන්තරය මඩ සහිත පොළවක් බවය. එවැනි බිමක පිහිටි ගොඩනැඟිල්ලක් ඉහළ ඔසවා තට්ටු කීපයක් ඉදිකිරීම තාක්ෂණිකව සිදුකළ නොහැක්කකි.

“ප්‍රේමදාස මහත්තයා ළඟට ගිහිල්ල බැහැය කියන වචනය කියන්න ලොකු ඉංජිනේරු මහත්තුරු බය වුණා. කාන්තාවක් වූ මට වැඩේ පැවරුවා” ඇය ප්‍රේමදාස ඇමැතිවරයා වෙත ගොස් තත්ත්වය පැහැදිලි කළාය.

“ඔව්! ඒව බොහෝම ඉස්සර ගොඩ කරපු බිම් නේ” ප්‍රේමදාස මහතා තත්ත්වය පිළිගත්තේය. ජ්‍යෙෂ්ඨ පිරිමි ඉංජිනේරුවරයන් බියවූ කරුණක් කාන්තා ඉංජිනේරුවරියක් වූ ඇය විසඳුවේ එසේය.

ඇය ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන ඉංජිනේරුවරිය වශයෙන් කටයුතු කරද්දී තවත් එවැනි අත්දැකීමකට මුහුණ දීමට සිදුවිය.

ලොකු ගොඩනැඟිල්ලක පයිල්ස් බස්සද්දි රෑට ගිහිල්ලත් අපේ ඉංජිනේරුවෙකු බලන්න ඕනෙ. ඒක නිසා මගෙ කනිෂ්ඨ ඉංජිනේරුවරයකුගෙන් රාත්‍රියට ගොස් ඒවා බලනවදැයි ඇහුවා” ඇය මොහොතකට කථාව නතර කළාය.

“මොකද එයා කිව්වෙ” මම ඇසීමි.

“මේව ඔයාගෙ සල්ලි නෙමේනේ කියල එයා කිව්වා. එතකොට මම කිව්ව මේවා මහජන සල්ලි. එතකොට මගෙත් සල්ලි තමයි” ප්‍රෙමිලා සිවශේකරම් සිතන්නේ කාන්තාවක් වීම නිසා ඇයට එම තත්ත්වයට මුහුණ පාන්නට වූ බවය.

එක්දහස් නමසිය හැත්තෑඅටේදී ඇය ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන නිර්මාණ ඉංජිනේරුවරිය ලෙස පත්වීම ලැබුවාය. කාන්තාවක් එම පුටුවට පත්වූ ප්‍රථම අවස්ථාව එය විය.

“ජාතික පුස්තකාලය, ජාතික ලේඛනාගාරාය, පොලිස් මූලස්ථානය, මාලිගාවත්තේ රජයේ ඉදිකිරීම් කීපයක්ම මගේ මූලිකත්වය යටතෙහි ඉදිකළේ” ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය තමන්ගේ සේවාව පිළිබඳ සඳහන් කරන්නේ අභිමානයෙනි.

කොරියන් සමාගමක් සෙත්සිරිපාය, බ්‍රිතාන්‍ය සමාගමක් ඉසුරුපාය ඉදිකරන ලද්දේ ‍අපේ මේ කාන්තා ඉංජිනේරුවරියගේ අධීක්ෂණය යටතේය.

“ඉසුරුපාය හදද්දි ‍පොළවෙ පස් පරීක්ෂා කළේ දකුණු ආසියාවෙම ඒ පිළිබඳව ඉන්න ප්‍රවීණයා මිස්ටර් තුරෙයිරාජා. එහි යට කබොක් අහුවුණු නිසා ඔහු කිව්වා තට්ටු හතරක ගොඩනැඟිල්ලක් වුණත් ෆයිල් නොබස්සා හැදුවැකි කියලා.ඒත් බ්‍රිතාන්‍යකාරයෝ හිතන්නෙ අපි මෝඩයි කියලා. උන් දන්න කබොක්! උන් කිව්වා ෆයිල් නොගහ හදන්න බැහැයි කියලා. අන්තිමට පාස්කරලිංගම් මහත්තයා කිව්වා එහෙම නම් තට්ටු දොළහක ගොඩනැඟිල්ලක් හදමු කියලා” ප්‍රෙමිලා පවසන්නේ ඇයගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ දී ඇය ලැබූ අත්දැකීම් පිළිබඳවය.

1976 සිට 1979 දක්වා ඇය ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය නිකුත් කරන ‘ද ඉංජිනියර්’ සඟරාවේ කතුවරිය ද වූවාය. 1906 - 2006 ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ සියවස වෙනුවෙන් 2006 දී ඇය ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය වෙනුවෙන් “ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංජිනේරු ඉතිහාසය” යනුවෙන් වටිනා ග්‍රන්ථයක් සැකසුවාය. 1997 දී විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයේ සිවිල් ඉංජිනේරු අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යවරියක වශයෙන් කටයුතු කර 2007 දී ඉන් විශ්‍රාම ගත්තීය.

පීටර් කැනියුට් පෙරේරා
ඡායාරූප - ලෙස්ලි පෙ‍ෙර්රා

Saturday, May 10, 2014

What is the first batch of engineers to graduate from the Peradeniya Engineering Faculty? (This article is in Sinhala)

It seems that the first batch of engineers to graduate from the Peradeniya Engineering Faculty has been the batch entered the University in 1961 when the Faculty of Engineering was still a part of the university campus in Colombo.

This students, in their final year, have moved to the current faculty premises at Peradeniya and have graduated in 1965.

The following article, in Sinhala Language, describes a recent get-together they have had in Colombo, after 49 years since graduating.

ටකරන් ෆැකල්ටියේ බාහුගේ කණ්ඩායම පනස් වසරකට පසු යළි හමුවෙයි 

රත්මලාන සමුද්‍රාසන්නයේ පිහිටි SHORE By “O” හෝටලය පසුගිය දිනක සතුටු සිනහවෙන් පිරී ඉතිරී ගියේය. කෙළිලොල් කතාබහෙන් උතුරා ගිය සෙනෙ‍ෙහබරත්වය සයුරු පවන්පොද උකහාගෙන සත් සමුදුරෙනුත් එහා ඔවුන්ගේම සගයන් වෙත කැන්දාගෙන ගියේය.

මහවැලි නදී තෙර හන්තාන නිම්නයේ ගෙවී ගිය යොවුන් මතකයන් එතැනදී එකිනෙකා සිහිපත් ක‍ෙළ් මහත් ආශ්වාදයෙනි. එම යොවුන් මතකයන්ට වසර පනහක කාලයේ මුද්‍රාව සටහන් වී අද ඔවුන් අවුරුදු හැත්තෑවක වියපත් වූවන් බවට පත්කර තිබුණත් එදින SHORE By “O” හෝටලයේ රැඳී සිටි ඇත්තන්ගේ හදවත් විසේකාර යොවුන් වියේම විය.

“හරිම නිදහස් පරිසරයක්. ඔක්කොම අඳුනන අය. මේ ඔක්කොම වෙන වෙන සමාජ තත්ත්වවල ඉන්න අය. ඔවුන් ඒ සමාජ රාමුවලට කොටු වෙලා හැසිරෙන්නෙ එක එක විදියට. බොහෝ විට ආරූඪ කරගත් විදියට. නමුත් එතැන පරිසරය හරිම නිදහස්. සීමා මායිම් නැති අපේම අපේම අපේ ‍ලොවක්” එම ළෙන්ගතු ඇසුර ගැන ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා අප හා පැවසුවේ එසේය.

මොවුන් අතරින් සමහරෙකු මුහුණට මුහුණ හමුවන්නේ වසර හතළිස් පහකටත් පසුවය. වසර හතළිස් පහක කාලය නපුරු වී, එකිනෙකා හඳුනාගැනීමට නොහැකි තරමටම හැඩ රුව වෙනස් වී ඇත්ද? කාලයේ පහරදීම් ගැන කිව නොහැක. එනිසාම සියලු දෙනාම තමන්ගේ නම සහ ලිපිනය ලියූ කුඩා ලේබලයක් කමිසයේ රඳවාගෙන සිටියහ.

අද මෙලෙස මෙතැන එක්රොක්ව සිටින්නේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයෙන් බිහිවූ ප්‍රථම ඉංජිනේරු කණ්ඩායමයි. ඒ එක්දහස් නමසිය හැටපහක් වූ ඈත අතීතයේය. අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයට සිංහල භාෂාවෙන් සහ ද්‍රවිඩ භෂාවෙන් පෙනී සිටි ප්‍රථම ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම වූයේ ද ඔවුන්ය. මෙම කණ්ඩායමෙහි තවත් විශේෂත්වයක් විය. පිරිමින්ගෙන් පමණක් සංයුක්ත වූ අවසාන විශ්වවිද්‍යාල ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම ද ඔවුහු වූහ.

විවිධ ආගම් හා නිකායන්ට අයත් පිරිස් ඔවුන් අතර වූහ. සිංහල ද්‍රවිඩ මුස්ලිම් බර්ගර් ආදී විවිධ ජාතීන්ට අයත් පිරිස් වලින් එම කණ්ඩායම සංයුක්ත විය. ඔවුන් සියලු දෙනාම ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් විශ්වවිද්‍යාල ඉගෙනුම ලැබූ නිසා එකිනෙකා පහසුවෙන් හඳුනාගත්හ. එකම භාෂා මාධ්‍යයක් භාවිතය නිසා ඔවුන් අතර ආගන්තුක බවක් ඇති නොවීය.

ඔවුන් ප්‍රථම වරට හමුවූයේ එක්දහස් නවසිය හැට එක වසරේ ජූනි මාසයේ දිනකය. ඒ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පාඨමාලාව හැදෑරීම සඳහාය. ඉංජිනේරු පැකල්ටියේදීය. සමහරුන් එය හැඳින්වූයේ “ටකරන් පැකල්ටිය” කියාය. ඒ, එහි වහල ටකරන් සීට්වලින් සෙවිලි කර තිබූ නිසාය.

“විවිධ ආගම්වලට විවිධ ජාතීන්ට අයත් සිසුන් සීයක් විතර අපේ කණ්ඩායමේ හිටියා. මාත් එක්ක ආනන්ද විදුහලෙන් දහදෙනෙක් එවර ඉංජිනේරු පීඨයට ‍ෙත්රුණා. රෝයල් එකෙන්, ගල්කිස්ස සෙන්ට් තෝමස් එකෙනුත් ඒ වගේ කට්ටියක් තේරිලා තිබුණා.” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා පවසන්නේ හැට එක වසරේ ඉංජිනේරු පීඨයට තේරුණු සිසුන්ගේ සංයුතිය පිළිබඳවය. නවක සරසවි සිසුන් ලෙස ඔවුහු ද නවක වදයට ලක්වූහ. රේස් පිටි වටේ වට තුන හතරක් දිවීම වැනි කටයුතු ඔවුන්ට නියම විය.

“නවක වදයට විරුද්ධව නැඟී සිටිය යුතුය කියල අපි ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයො තීරණය කළා. ආනන්දයෙ දහදෙනයි රෝයල් එකේ, සෙන්ට් තෝමස් එකේ කට්ටිය එකතු වුණාම තිහක් හිටියා. තවත් දහදෙනෙක් අපිට එකතු වුණා. හතළිහක පිරිසක්. ඒක නිසා බලගතු කම වැඩිවුණා.” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න නවක වදයට විරුද්ධව කළ පළමු පෙළගැස්ම එලෙස විය.

විශ්වවිද්‍යාලයේ මුල් දිනවල ඔවුනට සම්පූර්ණ යුරෝපීය ඇඳුමෙන් සැරසී එන ලෙස ජ්‍යෙෂ්ඨයින් ගෙන් විධානයක් ලැබුණි. එලෙස සැරසුණු හතළිහේ කල්ලිය තර්ස්ටන් විදුහල අසලදී එකතු වී, ටයි පටි ගලවා, කබාය ද අතට රැගෙන විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළුවීමට ගියහ. දොරටුව අසල ජ්‍යෙෂ්ඨයින් දහ පහළොස් දෙනෙක් රැස්ව සිටියහ.

“ෆුල් සූට් නැතිව යන්න දෙන්න බැහැ” ඔවුහු පැවසූහ.

“නැහැ අඳින්නෙ නැහැ”

“එහෙනම් ඇතුළට යන්න දෙන්න බැහැ”

“නැහැ. අපි යනවා. ඇයි අපිට ගහන්නද?” වික්‍රමබාහු තරමක ආවේගශීලීව ඇසීය.

“වික්‍රමබාහු ඔයා කරන දෙය වැරදියි” ජ්‍යෙෂ්ඨයින් අතර සිටි ආනන්ද සිසුවෙක් පැවසීය.

“ඔයගොල්ලොයි වැරදි” සන්සුන් හඬින් වික්‍රමබාහු පැවසීය.

“අපි උඹල එක්ක යාළුකම් තියාගන්නෙ නැහැ” අවසානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සිසුහු ඉංජිනේරු සිසුන්ට ඇතුළුවීමට ඉඩකඩ දෙමින් පැවසූහ.
“ඒ වුණාට පස්සෙ ඒ අය අපි එක්ක යාළු වුණා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න පවසන්නේ සතුටිනි.

“හැබැයි ඊට පස්සෙ ඉංජිනේරු පීඨයෙ නවකවදය අපි නැවැත්තුවා. ඒ තත්ත්වය හුඟ කාලයක් තිබුණා. දැන් ‍ෙකාහොමද දන්නෙ නැහැ.” එසේ පවසන්නේ හැට එකේ ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායමට ගාල්ල මහින්ද විදුහලෙන් එකතු වූ ආනන්ද ඩි. සිල්වාය. ඔහු සමඟ එවර ගාල්ල මහින්ද විදුහලෙන් ඩී.එච්.කේ.දයාරත්න ද එකතු විය.

ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා ‘බාහු’ කියා හඳුන්වන්න මුලින්ම ආරම්භ වූයේ මෙම ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම අතරය.

“රෝයල් එකෙන් ආපු ක්‍රිස් රත්නායක තමයි මුලින්ම මට බාහු කියල කතා කරන්න ගත්තෙ. ක්‍රිස් තමයි මගෙ රූමා. උඹට වික්‍රමබාහු කියල හැම තිස්සෙම කියන්න බැහැ බන්. මම උඹට බාහු කියන්නම්, ආචාර්ය වික්‍රමබාහු යොවුන් වියේ සුන්දර මතකයන් සිහිපත් කරයි.

“බාහු පස්සෙ කාලෙක වම් බාහු වුණා” ක්‍රිස් රත්නායක ඌණපූර්ණයක් එකතු කරයි. අනික් ඉංජිනේරු සිසුන්ට ද එවැනි පටබැඳි නම් විය.

“ක්‍රිස්ට කිව්වෙ චීන කියලා. එයාට පොඩි චීන පෙනුමක් තිබුණා. රෝයල් එකෙන් ආපු ශ්‍රීනාත් ජිනදාසට කිව්වෙ ජින්නා කියලා. අනුරාධපුරෙන් ආපු ජිනදාසට ජිනදාසය කිව්වා. W.A.L.රත්නායකට වල් රත්තා කිව්වා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු එකල තිබූ පටබැඳි නම් සිහිපත් කිරීමට උත්සාහ කරයි.

එක්දහස් නමසිය හැටතුනේ අවසාන කාලය වන විට පේ‍රාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨය සඳහා වන ගොඩනැඟිලි ඉදිකර අවසන් වෙයි. එනිසා වික්‍රමබාහුලාගේ ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය පිරිසට පේරාදෙණියට මාරුවීමට සිදුවිය.

“ඒක අමුතුම අත්දැකීමක් වුණා. ඉස්සර විශ්වවිද්‍යාලයට ගියේ පුෂ් සයිකලේ. දැන් පයින්ම ගියෑකි. පරිසරයත් ලස්සනයි. හොඳ නේවාසිකාගාරයක හොඳම කෑම ලැබුණා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු ‍ෙප්රාදෙණිය සමය ගැන කියන්නේ එසේය.

“කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයට යන ගමනත් ඉස්කෝලෙ ගමන වගෙයි තිබුණෙ. උදේට විශ්වවිද්‍යාලයට එනවා. හවසට ගෙදර එනවා. පේරාදෙණියෙදි ඒ තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් වුණා.” ඒ, ආනන්ද ඩි. සිල්වාගේ අදහස්ය.

පේර‍ාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ දී ඔවුනට නේවාසිකාගාර පහසුකම් සැලසුණේ අක්බාර් - නෙල් ගොඩනැඟිල්ලේ ඉහළම මාලයේය. ඉන් පහත තට්ටුවල නීති පීඨය වැනි වෙනත් පීඨවල සිසුහු නේවාසිකව සිටියහ.

“අපිට ලැබුණේ අලුත්ම ගොඩනැඟිල්ලක් නේ. ඒක නිසා ඒ පොළවෙ දූවිලි ගතිය ටිකක් තිබුණා. අපේ කට්ටිය හොස්ටල් එකේ කිචන් එකෙන් පොල්කුඩු ඉල්ලගෙන අපේ ෆ්ලෝ එකම මැදල සුද්ද කළා. දන්ත, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයින්ට කූල්ටූර්ලනේ කියන්නෙ. කූල්ටූර්ල ඒ වගේ වැඩ කරනව දැක්කම හරමානිස්ල පුදුමයෙන් බලාගෙන හිටියා” ආනන්ද ඩි සිල්වාට ඒ අතීතය තවමත් අමතක නැත.

ඒ දිනවල පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ නේවාසිකාගාරවල ආහාර ගැනීම සඳහා කෑම ශාලාවට එන විට යුරෝපීය ඇඳුමෙන් සැරසී පැමිණිය යුතු යැයි නියෝගයක් විය.

“රෑ කෑමටත් කලිසම් කමිස ඇඳගෙන එන්න ඕනය කියල නීතියක් තිබුණා. අපි තමයි ප්‍රථම කණ්ඩායම සරොම් ඇඳගෙන රෑ කෑමට ගිය. එක සෙරමෝනියල් ඔකේෂන් එකකදි සර් නික්ලස් ආටිගලත් ඩයිනින් ටේබල් එකට එන දවසදි ටයි එක දාගෙන ගියා.” ගෙවී ගිය අතීතයක තොරතුරු ආචාර්ය වික්‍රමබාහු සිහිපත් කරන්නේ එසේය.

එකල ඩෙරික් ද සූසා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ වාමාංශික ව්‍යාපාර කටයුතු මෙහෙයවමින් සිටියේය. ක්‍රිස් රත්නායක මෙන්ම වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ද එහි සාමාජිකයෝ වූහ. දෙදෙනාම සිටියේ එකම කාමරයේය. එනිසා අනික් සිසුන් එය හැඳින්වූයේ “කොමියුනිස්ට් කේව්” කියාය. සමහරුන් පවසන්නේ වික්‍රමබාහු කරුණාරත්නව වාමාංශික ව්‍යාපාරයට ඈඳාගත්තේ ක්‍රිස් රත්නායක බවය. නමුත් ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න පවසන්නේ පාසල් වියේ සිටම වාමාංශික ව්‍යාපාරය කෙරෙහි නැඹුරුවක් තිබුණ බවය.

“ක්‍රිස් බාහුව වාමාංශික ව්‍යාපාරයට අරගෙන අද ඔහු ලෝක බැංකු‍ෙව ප්‍රධානියෙක්. බාහු තවම වීදි සටන් කාරයෙක්. සමහර යාලුවො එහෙම කීවාට ඒක වැරදියි.” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු තමාගේ ‘රූමා’ වෙනුවෙන් පෙනී සිටියි. විදුලිබල මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන සිවිල් ඉංජිනේරුවරයා වශයෙන් කටයුතු කළ ක්‍රිස් රත්නායක, රාජ්‍ය සංස්ථා ඉංජිනේරුවන්ගේ සංගමයේ සභාපතිවරයා ද විය. 1989 දී ලෝක බැංකුවේ විදුලි බල ශක්ති අංශයේ ප්‍රධානියා වශයෙන් විශ්‍රාම ලබන තුරුම සේවය කළේය.

“අපේ ෆයිනල් ඉයර් එකේදි ජී.එල්.පීරිස් නීති පීඨයට ඇතුළු වුණා. අපේ බිල්ඩින් එකේ යට තට්ටුවෙ තමයි නැවතිලා හිටියෙ. නියම කූල්ටූරයා. එයාව රැග් කරන්න ආපු වෙලාවෙ මම බේරගත්තා. ඒ කාලෙ හරිම අහිංසකයා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු සමකාලීන සගයකු ගැන සිහිපත් කරයි.

“ඇයි දැන් අහිංසකයකු නොවෙයිද?” පැනය මගෙන්ය.

“දැන් මොන අහිංසක ද?” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු පිළිතුරු බැඳීය.

කූල්ටූර් - හරමානිස් භේදය එකල පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ දැඩිව තිබුණි. සමහර හරමානිස්ලා කූල්ටූර් වීමට උත්සාහ කළහ. එසේම සමහර කූල්ටූර්වරු විශ්වවිද්‍යාලයේ හරමානිස්ලා මෙන් කල්ගත කළහ.

“ක්‍රිස් ඇංග්ලිකන් ආගමේ. ගෙදර සම්පූර්ණයෙන් ඉංග්‍රිසියෙන් කථාකරන කෙනෙක්. ඒත් කැම්පස් එකේ හරමා වගේ හිටියෙ” වික්‍රමබාහු පවසයි.

එකල කූල්ටූර් කාරයන්ගේ කාමරවලට හරමානිස්ලා රාත්‍රියට වතුර ගැසීමේ සිරිතක් තිබුණි. මෙය වැළැක්වීමට ක්‍රිස් රත්නායක පස් හය දෙනෙකුගෙන් සමත්විත ස්වේච්ඡා පොලිස් පැට්රෝල් සේවයක් ක්‍රියාත්මක කළේය. ක්‍රිස් රත්නායකගේ පියා එකල ‍ෙරජිස්ත්‍රාර් ජනරාල්වරයා විය. ක්‍රිස් පියාගෙන් මුද්‍රිත කොළ කීපයක් රැගෙන විත් පොලිස් පැට්රෝල් වාර්තාවක් ද ලියුවේය.

"... දින පැය 22.30 වේලාවට සාජන් බංඩා, පී.සී. සිල්වා සමඟ විශ්වවිද්‍යාලයේ මුර සංචාරය සඳහා පිටත්වූහ.” එවැනි නිර්මාණාත්මක තොරතුරු එහි ඇතුළත් විය.

“1965 වාම සමසමාජ පත්තරෙන් පීලික්ස් ඩයස් ඇමැතිවරයාට අපහාස කළාය කියල මාව අත්අඩංගුවට ගන්න පොලිසියෙන් ආවා. එච්.අයි.ඩී.සිල්වා තමයි එහි ප්‍රධානියා වුණේ. පොලිසිය මගෙ කාමරයේ ෆයිල් පෙරළමින් පරීක්ෂා කළා. ඔය ෆයිල් එකක් අස්සෙ ක්‍රිස් රත්නායකගෙ කූල්ටූර් පොලිසියෙ වාර්තාව ලියපු කොළය ඔවුන්ට හම්බවුණා. මම පොලිස් වාර්තා පොතක් ඉස්සුවා කියල දැන් චෝදනාව. ඒක විශ්වවිද්‍යාල කාලෙ විහිළුවට ලියපු එකක් බව පොලිසියට ඒත්තුගන්වන්න මට ගොඩක් මහන්සි වෙන්න වුණා.” එය ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්නට සිදුවූ එක් ඇබැද්දියක් පමණි.

ඉතාමත් ඉස්තරම්ම ආහාර වේල් විශ්වවිද්‍යාල නේවාසිකාගාරයෙන් ලැබුණත් ඉංජිනේරු සිසුහු වරක් ආහාර වර්ජනයක නිරත වූහ. ඒ අතුරු පසට දෙන පලතුරු සලාදයේ මිදි නොමැතිවීම නිසාය.

1965 දී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ කලා සිසුහු වර්ජනයක නිරත වූහ. ඒ බාහිර සිසුන්ගේ පැමිණීම නිසා අභ්‍යන්තර සිසුන්ට මුහුණ පාන්නට වන තදබදයට විරෝධය පෑමටය. මෙම වර්ජනය නිසා සර් නිකුලස් ආටිගලට උපකුලපති පදවිය අත්හැර යෑමට සිදුවිය. ආචාර්ය වික්‍රමබාහු පවසන්නේ විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපති ධූරය දැරූ අවසාන නයිට්වරයා සර් නිකුලස් ආටිගල බවය. එයට පෙර එම තනතුර සර් අයිවර් ජෙනිංග්ස් හොබවා තිබුණි.

1965 පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ අවසාන පරීක්ෂණයෙන් විශිෂ්ට ලෙස සාමාර්ථය ලැබූ හයදෙනා අතරින් දෙවැනි තැන හිමිවූයේ වික්‍රමබාහු කරුණාරත්නටය. එහි ප්‍රථම ස්ථානය හිමිවූයේ  ආනන්ද විදුහලෙන් පැමිණි එම්.පී. රණවීරටය. ඔහු විශ්වවිද්‍යාලයේ ඩීන් පදවියට පත්විය. තුන්වැනියා වූ බැසිල් තෙන්නකෝන් මොරටු විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු අංශයේ ප්‍රධානියා බවට පත්විය. හතරවැනියා වූ රඹුක්වැල්ලේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේම කථිකාචාර්යවරයෙක් විය.

හැටපහේදී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයෙන් බිහිවූ සියලු දෙනාම ශ්‍රී ලංකාවේ මෙන්ම ලෝකයේ බොහෝ රටවල ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයෙහි ප්‍රධානීහු සහ ප්‍රමුඛ‍යෝ බවට පත්වූහ. වි.මු.රත්නායක සහ සිරිපාල ජයසිංහ ලින්ක් ඉංජිනියර් ආයතනය ඇරඹූහ. ආනන්ද ඩි සිල්වා ඇමෙරිකාවේ ප්‍රධාන පෙළේ ඉංජිනේරු ආයතනයක සභාපති විය. නිව්යෝර්ක් බෞද්ධ පන්සල මාටින් ලූතර් ස්මාරකය, ස්මිත් ‍සෝනියන් ආයතනයේ බිම් මහලේ කෞතුකාගාරය ඔහුගේ නිර්මාණ සංකල්ප විය.

වේරගම දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධානියා බවට පත්විය. සුමිත් කුලතිලක අප්‍රිකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ ඉදිකිරීම් ආයතනයක් ආරම්භ කළේය. කොන්ඩුඩ් තිසේරා විශ්‍රාම ලැබුවේ විද්‍යා හා තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ‍ෙල්කම්වරයා ලෙසය. සරත් චන්ද්‍රසිරි ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවේ ප්‍රධාන ඉංජිනේරුවරයා බවට පත්විය. ක්‍රිස් රොඩ්රිගෝ බ්‍රිතාන්‍යයේ ඉදිකිරීම් සමාගමක ප්‍රධානියා විය.

පීටර් කැනියුට් පෙරේරා